PIBWL prezentuje:

	[ Strona główna » Polska broń pancerna » Pociągi pancerne » nr 13 » galeria ] [ Oddziały pancerne ] [ Steel Panthers ] [ Linki ]
	© Michał Derela, 2002-2011	Aktualizacja: 12. 1. 2011 - dodane zdjęcia i ulepszenia.

Polski pociąg pancerny nr 13 ("Generał Sosnkowski") - galeria

Strona zawiera wybór zdjęć polskiego pociągu pancernego nr 13 (dawny "Generał Sosnkowski"), uszkodzonego przez niemieckie bombowce nurkujące Stuka 10 września 1939 pod Łochowem. Wykolejony pociąg stanowił dużą "atrakcję turystyczną" dla niemieckich żołnierzy, stając się niewątpliwie jednym z najczęściej - a być może nawet najczęściej fotografowanym pociągiem pancernym w historii.

Zdjęcia pochodzą z różnych źródeł, głównie prywatnych kolekcji, wykonywane przez anonimowych niemieckich żołnierzy. Publikujemy je w celach edukacyjnych i naukowych. Poszukujemy dalszych zdjęć lub istniejących w lepszej jakości!

Zdjęcie lotnicze z lewej strony pociągu pancernego nr 13 wykolejonego na skutek bombardowania. Bliskie trafienie 250-kilogramowej bomby zrzuciło czołowy wagon artyleryjski i lokomotywę z toru, po czym pociąg przejechał jeszcze rozpędem kilkadziesiąt metrów (kierunek ruchu - w lewo, lokomotywa poruszała się do tyłu). Dobrze widoczny krater bomby.   Skład pociągu był standardowy dla polskich pociągów pancernych - od lewej: platforma, pierwszy wagon artyleryjski, lokomotywa pancerna Ti3 z tendrem, wagon szturmowy, drugi wagon artyleryjski i druga platforma. Niewidoczne na zdjęciu są dwa dodatkowo przyczepione nieopancerzone wagony składu gospodarczego pociągu, z prawej strony. [3]   Poniżej: widok od drugiej strony.

	Zdjęcia pociągu z prawej strony. Kierunek ruchu - w prawo. Na pierwszym planie, po lewej stronie platforma kontrolna, zabezpieczająca pociąg przed minami i służąca do przewożenia sprzętu saperskiego i materiałów do naprawy toru. Uwagę zwraca maskowanie z gałęzi.
	Od lewej: drugi wagon artyleryjski, wagon szturmowy, lokomotywa, czołowy wagon artyleryjski.
	Zbliżenie wagonu artyleryjskiego. Pośrodku dachu wagonu jest wieżyczka dla przeciwlotniczego karabinu maszynowego. Widać, że pociąg blokuje również boczny tor.

	Podobna scena. Pociąg jest w typowym kamuflażu polskich pojazdów pancernych z 1939, w postaci łat koloru szaropiaskowego, oliwkowozielonego i ciemnobrązowego.
	Zbliżenie drugiego wagonu artyleryjskiego. Warto zauważyć tylny (wewnętrzny) właz do wieży artyleryjskiej, najwidoczniej zasuwany drzwiami. Wagon ma niemiecki napis na burcie. (zbiory Artura Przeczka)

← Późniejsze zdjęcie, z widocznym objazdem pociągu. Zbliżenie drzwi wagonu artyleryjskiego →

	Zbliżenia lokomotywy Ti3-3 i uszkodzonego przez ogień wagonu szturmowego.

Dopiero po pewnym czasie Niemcy wykonali objazd na zablokowanym bocznym torze - widoczny na prawym zdjęciu.

Widok w kierunku tyłu pociągu. Warto zauważyć trzy rzędy masztów antenowych na wagonie szturmowym, kamuflaż lokomotywy i wieżę dowódcy pociągu. [3]  Poniżej: widok czołowego wagonu artyleryjskiego i lokomotywy. Widoczne są cztery maszty antenowe radiostacji krótkiego zasięgu na tendrze. Na prawym zdjęciu nieco uprzątnięto teren.

	Prawa strona pociągu, z czołowym wagonem artyleryjskim. Kierunek ruchu - w prawo. Działo to polska armata 75 mm wz.02/26, tzw. "prawosławna" (takiego samego typu działa stanowiły uzbrojenie pociagu), przywieziona tu w niewiadomym celu przez Niemców (w ramach ściągania sprzętu z pobojowisk?).
	Pierwszy wagon artyleryjski. Warto zauważyć kamuflaż dachu. (zbiory Artura Przeczka)
	"...Tu byłem..." (zdjęcie dzięki uprzejmości p. Grażyny Walter)
	Czołowy wagon artyleryjski. Żołnierze trzymają naboje 75 mm - na platformie zapewne przewożone były dodatkowe skrzynki z amunicją. (Fot. Helmut Riemann, z wystawy "Przełamywać bariery budować mosty, wojna na fotografiach niemieckiego i polskiego zołnierza", Muzeum Historii Fotografii, Kraków 2004)

	Widoki wieży czołowego wagonu artyleryjskiego, od prawej strony. Zwraca uwagę szczelina obserwacyjna. Napisy na skrzyniach zniszczonej platformy: "ŁUBKI" (łączniki szyn) i "PODKŁADKI" - do naprawy torów (lewe zdjęcie ze zbiorów Artura Przeczka).

Widoki czołowego wagonu artyleryjskiego, od prawej. Na prawym zdjęciu widoczny wykonany objazd.

Zdjęcia lewej strony pociągu: Widok od przodu - widoczna jest platforma i czołowy wagon artyleryjski, dalej lokomotywa z tendrem, wagon szturmowy i drugi wagon artyleryjski. Kierunek ruchu: w lewo.

	Podobne widoki.
	Poniżej po lewej widoczny napis "ŚRUBY" na skrzyni platformy (zbiory Artura Przeczka). Jak widać ze zdjęcia po prawej poniżej, pociąg pozostał na miejscu przynajmniej do początku zimy.

Widoki wzdłuż prawej strony pociągu - od czoła (←) i od końca (→). Uwagę zwracają izolatory anteny.

	Widoczne podwozie wykolejonego pierwszego wagonu artyleryjskiego (najprawdopodobniej pochodzenia rosyjskiego; wózek podwozia typu "diamond"). [3]
	Pierwszy wagon artyleryjski [3]. Po prawej widoczny tender. Widoczny wykop nie znajduje się w miejscu leja po bombie (istnieje możliwość, że zdjęcie jest wykonane ze znacznie skróconą perspektywą z innego leja, poza torowiskiem, słabo widocznego na niektórych zdjeciach lotniczych?)

	Pierwszy wagon artyleryjski i tender lokomotywy pancernej Ti3-3, widok z lewej strony, kierunek ruchu w lewo.
	Pierwszy wagon artyleryjski i lokomotywa pancerna. Dwuskrzydłowe drzwiczki na pancerzu kotła umożliwiały dostęp do sprężarki powietrza. (zbiory Artura Przeczka)

	← Scena, jak wyżej, z zamkniętymi otworami w pancerzu lokomotywy. Lokomotywa od tyłu. ↗
	← Widok z lewej strony, w kierunku końca pociągu.  Widok na wagon szturmowy. ↘

	Widok z lewej strony na tylny wagon artyleryjski, w kierunku ruchu pociągu.
	Podobny widok, jak wyżej. Widoczny dobrze drugi wagon artyleryjski. Do wagonu szturmowego ułożono prowizoryczne "schody".

← Wagon szturmowy od tyłu pociągu. Widoczny jest karabin maszynowy w jarzmie cylindrycznym. Tylny wagon artyleryjski. Otwór obserwacyjny wieży artyleryjskiej jest częściowo zamknięty. →

	Podobny widok.
	Widok jak wyżej.
	Nieco dalsza perspektywa. Warto zauważyć drzewka przyczepione do kłonic platformy, w celu (dość iluzorycznej) próby kamuflażu.

Tylny wagon artyleryjski, ze zdemontowanymi działami (także na zdjęciu poniżej po prawej).

Drugi wagon artyleryjski. Po lewej: zwraca uwagę głębokość leja. Na zdjęciu po prawej, lej został już zasypany i ułożono tor.

22 września 1939 pociąg był oglądany przez A. Hitlera podczas jego wizyty na froncie (zdjęcia poniżej - prawej strony pociągu).

Drugi wagon artyleryjski [1] → / [4] ↓

	← Drugi wagon artyleryjski [1] Lokomotywa i pierwszy wagon artyleryjski ↓

← Drugi wagon artyleryjski i wagon szturmowy. Pierwszy wagon artyleryjski ↙↓

	W czasie ataku pociąg miał doczepione dwa wagony składu gospodarczego - cysternę na wodę i wartownię(?) - widoczne na górze zdjęć powyżej. Kierunek ruchu - w dół zdjęcia. Uwagę zwracają skutki wybuchu bomby i szyny do budowy toru rozsypane z przedniej platformy (lewe zdjęcie - zbiory Adama Jońcy).

Poniżej i powyżej - dobrze widoczne doczepione wagony, kierunek ruchu - w prawo. [4 / 1]

Słabej jakości, lecz ciekawe ujęcie od końca pociągu, z widocznym lejem.

Zdjęcie prawej strony pociągu od tyłu, z widocznymi wagonami składu gospodarczego i ich maskowaniem z gałęzi. (dzięki uprzejmości p. Grażyny Walter)

Epilog - wagony artyleryjskie i lokomotywa pociągu nr 13 postawione na szyny przez Niemców. Niestety, dalszy los pociągu nie jest znany.

Z powrotem do strony pociągu nr 13 ("Generał Sosnkowski").